تغذیه در بیماران تحت دیالیز به دلایل متعددی حائز اهمیت می باشد و می توان گفت حیاتی است. از جمله کنترل سطح سدیم، پتاسیم، فسفر و مایعات در بدن.  همچنین پیشگیری از عوارضی مانند فشار خون بالا و مشکلات قلبی-عروقی؛ جلوگیری از سوءتغذیه، حفظ توده عضلانی و انرژی.

اهداف رژیم غذایی و اهمیت تغذیه در بیماران تحت دیالیز

• کنترل میزان پتاسیم
• جلوگیری از تورم اندامها
• محدود کردن دریافت فسفر
• جبران پروتئین از دست رفته
• کنترل میزان نمک دریافتی به منظور کنترل فشار خون
• تامین انرژی کافی به منظور پیشگیری از تحلیل بافت عضلانی
• محدودیت مصرف مایعات و پیشگیری از افزایش وزن بین دو جلسه دیالیز

کنترل پروتئین در تغذیه بیماران تحت دیالیز

بیماران تحت دیالیز باید پروتئین بیشتری نسبت به سایر افراد مصرف نمایند. پروتئین همچنین به حفظ عضلات، کمک به بهبود سریعتر زخم ها، تقویت سیستم ایمنی بدن و بهبود سلامت کلی کمک می کند. در این بیماران توصیه به مصرف 1- 1/2 گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن می شود.

بهتر است از گوشت مرغ یا ماکیان، بوقلمون و شترمرغ بیشتر استفاده کنید. از مصرف پروتئین های دریایی حاوی فسفر بالا خودداری نمایید. مصرف گوشت قرمز ۳ الی ۴ وعده در هفته فراموش نشود.

مصرف تخم مرغ آب پزدو بار در هفته توصیه می شود.

توجه: کره بادام زمینی، آجیل، لوبیا، نخود و عدس پروتئین دارند، مصرف این موارد را محدود نمایید زیرا هم پتاسیم و هم فسفر بالایی دارند.

پتاسیم

بیماران تحت دیالیز در معرض خطر بیشتری برای افزایش پتاسیم نسبت به سایر افراد هستند. علایم پتاسیم بالا شامل: ضعف عضلانی، خستگی، تنگی نفس، بی قراری، تحریک پذیری، افزایش ضربان قلب و تهوع

پتاسیم بالا سبب بروز مشکلات قلبی و نهایتا مرگ می شود. بیماران تحت دیالیز حتما باید توجه داشته باشند مصرف غذاهای دارای پتاسیم بالا را محدود نمایند.

غذا هایی که پتاسیم بالایی دارند شامل:

سبزیی ها، سیب زمینی، گوجه فرنگی، نخود سبز، کدو حلوایی، کرفس پخته، چغندر، قارچ، بامیه، فلفل، جوانه گندم، جعفری، ترخون، سیر، موسیر، کنگر، ریواس

میوه ها: موز، کیوی، پرتقال، انجیر، زردآلو، طالبی، خربزه، گلابی، خرما، انگور، انبه، آلو

آجیل: گردو، فندق، بادام و پسته خشکبار: کشمش و برگ زردآلو

حبوبات: باقلا، لوبیا، عدس

کنترل فسفر در تغذیه در بیماران تحت دیالیز

بیماران تحت دیالیز باید مصرف غذاهای حاوی فسفر بالا را محدود نمایند. خارش و درد استخوانی از علایم افزایش فسفر است.

منابع غنی از فسفر:

شیر، ماست، بستنی، گوشت، ماهی، پنیرهای دارای آب، کله پاچه، لوبیا، نخود، غلات سبوس دار، سویا، انواع مغزها: بادام، پسته، گردو، فندق، تخم مرغ و نیز دل و جگر و قلوه را کمتر استفاده نمایید. نوشابه های حاوی کولا را حذف کنید.

مایعات

یک بیمار همودیالیزی در مصرف مایعات محدودیت دارد و میزان محدودیت مایعات بستگی به مقدار روزانه ادرار بیمار دارد. مقدار حجم روزانه ادرار به علاوه ۱۰۰۰ سی سی مقدار مجاز مصرف مایعات روزانه شما می باشد که این مایعات شامل آب، شیر، چای، دوغ و آب موجود در میوه ها، خورشت ها و سوپ ها است.

سدیم

مصرف سدیم و نمک در بیماران دیالیزی باید محدود شود.

منابع غنی از سدیم شامل چیپس، پفک، سوسیس، کالباس، زیتون، خیارشور، کنسرو ها، سس ها، ماهی شور و دودی می باشد.

چند توصیه برای کاهش احساس تشنگی برای بیماران تحت دیالیز:

• اجتناب از مصرف مواد غذایی حاوی نمک
• شستشوی مرتب دهان با آب سرد
• مصرف بخشی از آب روزانه به صورت یخ
• اضافه نمودن آبلیمو به یخ سبب تحریک ترشح بزاق می شود.
• استفاده از آبنبات های سخت و ترش یا جویدن آدامس که باعث ترشح بزاق می‌شود.