به برگشت اسید معده، غذا یا سایر محتویات از معده به مری ریفلاکس یا رفلاکس گفته می شود. در این حالت تماس مری و دهان با اسید معده می تواند باعث احساس سوزش قفسه سینه، گردن و یا گلو بیمار شود. سوزش سر دل شایع ترین علامت ریفلاکس است. اگرچه که علائم ریفلاکس تهدید کننده زندگی نیست، اما می تواند کیفیت زندگی شما را تا حد زیادی کاهش دهد. فعالیت های روزانه، خواب و اشتها ممکن است در طی ریفلاکس شدید مختل شود.
علائم ریفلاکس چیست؟
علائم و شدت ریفلاکس ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد که در اکثر مواقع شامل موارد ذیل می باشد:
- سوزش سر دل: درد سوزشی پشت قفسه سینه که ممکن است به سمت گردن انتشار یابد. معمولا درد زمان دراز کشیدن یا خم شدن بدتر می شود و اغلب بعد از غذا خوردن اتفاق می افتد.
- احساس برگشت غذا و طعم تلخ در دهان
- گلودرد مداوم
- گرفتگی صدا (صدای خش دار)
- سرفه های مداوم
- تشدید علائم آسم
- احساس وجود یک توده در گلو
- درد هنگام قورت دادن
- احساس گیر کردن غذا در هنگام بلع
- آروغ زدن مکرر
علل ریفلاکس
- اضافه وزن، چاقی و یا بارداری
- برخی از داروها (با پزشک خود صحبت کنید و به او دقیقاً بگویید چه دارویی مصرف می کنید.)
- سیگار
- الکل
- برخی از غذاها (اینکه چقدر سریع می خورید و چه مقدار می خورید)
- ضعف اسفنگتر (دریچه) تحتانی مری: اسفنکتر تحتانی مری یک عضله است که بین معده و مری قرار دارد. اگر این عضله ضعیف باشد یا به طور نامناسب باز شود، دریچه به درستی کار نمی کند و آنچه در معده شما وجود دارد می تواند به مری برگردد (ریفلاکس).
- فتق (بالازدگی) معده به داخل قفسه سینه از طریق دیافراگم می تواند باعث رفلاکس شود. این بیماری با افزایش سن و چاقی بیشتر دیده می شود. فتق هیاتال بسیار شایع است. با این وجود اکثر افرادی که فتق هیاتال دارند، هیچ علامتی ندارند.
روش های تشخیص ریفلاکس
روشهای تشخیص زیادی برای ریفلاکس وجود دارد اما همه بیماران مبتلا به سوزش سر دل یا ریفلاکس نیاز به انجام آن ندارند. پزشک شما در مواردی ممکن است برای تشخیص قطعی در مواقع شک بین چند بیماری یکی از روشها را انتخاب نماید. اما در بیشتر اوقات تشخیص ریفلاکس براساس شرح حال و معاینه می باشد.
علائم هشدار
در صورتی که هر یک از علائم هشدار ذیل را دارید، فوراً با پزشک خود مشورت بگیرید.
- درد قفسه سینه به دنبال فعالیت، مانند بالا رفتن از پله ها
- کاهش وزن در بیمارانی که تحت رژیمهای غذایی نیستند
- احساس خفگی هنگام غذا خوردن یا مشکل در بلع غذا و مایعات
- دفع خون یا ترشحات صفراوی و یا قهوه ای رنگ
- دفع مدفوع قرمز یا سیاه
درمان ریفلاکس
تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی اولین قدم در درمان ریفلاکس است. برخی غذاها علائم ریفلاکس را بدتر می کنند.
توصیه هایی برای کمک به کاهش علائم عبارتند از:
- کاهش وزن در بیمارانی که اضافه وزن دارند- از بین تمام تغییراتی که می توانید در سبک زندگی ایجاد کنید، کاهش وزن موثرترین است.
- از مصرف غذاهایی که سطح اسید معده شما را افزایش می دهند، از جمله نوشیدنی های کافئین دار (چای، قهوه، شکلات، انواع سس ها، نوشابه، کافی میکس و …) خودداری کنید.
- از غذاهایی که فشار را در قسمت تحتانی مری کاهش می دهند، مانند غذاهای چرب، فلفل و ادویه جات، الکل و نعناع پرهیز کنید.
- از غذاهایی که تخلیه معده را کند می کنند، از جمله غذاهای چرب خودداری کنیید.
- مصرف حجم کم آش، سوپ و چای
- مصرف وعده های غذایی کم حجم و تعداد وعده های بیشتر (مصرف 6 وعده کم حجم به جای 3 وعده)
- ترک سیگار
- حداقل تا دو ساعت بعد از غذا دراز نکشید.
- قسمت زیر سر تخت 5 تا 10 سانت بالاتر باشد. (قرار دادن بلوکهای 15 تا 20 سانتی متری زیر پایه های بالایی تخت)
- خودداری از پوشیدن لباسهای تنگ
- جویدن آدامس جهت تحریک ترشح بزاق
درمان دارویی
در صورتی که تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی موثر واقع نشد، پزشک ممکن است داروهای خاصی را تجویز کند.
در مجموع دو دسته دارو برای رفلاکس وجود دارد. 1- کاهش دهنده سطح اسید معده 2- افزایش دهنده حرکت و سرعت تخلیه معده.
بیماران عزیز توجه داشته باشند مصرف طولانی مدت و یا قطع داروها بدون نظارت پزشک، ممکن است علائم را بدتر کرده و حتی عوارضی برای بیمار ایجاد نمایند.
جراحی برای ریفلاکس
تعداد کمی از بیماران ممکن است به دلیل ریفلاکس شدید و پاسخ ضعیف به درمان دارویی نیاز به جراحی داشته باشند.
